حاج ملا هادي السبزواري

25

شرح المنظومة

در پاسخ اين عزيزان لازم به توضيح مىدانم كه ما مكرّرا حواشي موجود در بخش منطق منظومه را مطالعه كرديم جز سه مورد بسيار مختصر « 127 » ( كه ما آن سه مورد را بعنوان استدراك در پايان همين كتاب ضميمه كرده‌ايم . ) حواشي ديگر از آن مصنف نمىباشد . همانطور كه قبلا گفتيم از بخش منطق منظومه يك چاپ بيشتر وجود ندارد وآن هم ناصري است . مطلبي كه كاتب نسخه ناصري در پايان بخش حكمت منظومه ذكر كرده ، بهترين پاسخ به اين سؤال وايراد خواهد بود ، وى مىگويد : « نسخه أصل شرح منظومه را كه به خط مؤلف است از سبزوار خواستيم - كه رحمت بر آن تربت پاك باد - بعلاوة نسخه حواشي جداگانه وبعلاوة شرح منظومه منطقيه كه جميع به خط مؤلف عليه الرحمة است . چون پس از فراغ از نسخ مزبوره ملاحظه شد شرح منظومه منطقيه خالى از حاشية است ، وعمر شريف مؤلف كفاف ننموده است كه حواشي بر آن مرقوم فرمايند . هرگاه اين دو نسخه توأم منطبع گردد ، يكى با حاشية وديگرى خالى از حاشية ، از مناسبت دور است . لذا همت گماشتم بر آنكه كتب مبسوط در اين فن از اساتيد قدماء عباراتى نقل مىشود كه به منزله حاشية وموّضح مطالب اين نسخه مباركه باشد ، وچون نيكو تأمل رفت ، معلوم گرديد كه عمده نظر مرحوم مولف در حين نظم وشرح اين نسخه شريفه به دو كتاب بوده است : منطق شرح حكمة الاشراق ومنطق شرح إشارات . لهذا دو نسخه صحيحتر انتخاب نموده در كمال دقت با مطالعه ومذاكره وتأمل ومناظره أغلب أبواب وفصول اين كتاب را متنا وشرحا به عينها در حواشي اين نسخه كامل الصحة جابجا ثبت ونقل نمودم » . « 128 » وى پس از اين توضيح به تجليل از مساعي واشراف ميرزا تقى خان أمير كبير كه در نشر اين كتاب بعمل آورده مىپردازد . ظاهرا آنچه كه باعث اشتباه برخى شده ، آن است كه در چند مورد « 129 » ( جمعا شش عدد ) حواشي با عنوان « قولنا » آمده ، كه همه اين موارد از كتاب « شرح أسماء الحسنى « 130 » مؤلف نقل شده است . كاتب نسخه ناصري ، محمد حسين كاشاني است . وى در سال 1289 ه . ق استنساخ